Muzyczne podróże

 

ČAČI VORBA - Szczera Mowa (2008)

„Caci vorba, czyli szczera mowa” - tak właśnie Cyganie z bałkańskich bezdroży mówią o swojej muzyce.

Debiut płytowy, istniejącej już od kilku lat, lubelskiej kapeli ČAČI VORBA, będącej kolejnym projektem (Odpust Zupełny, Się Gra, Lem-agination) muzyków związanych z Orkiestrą Św. Mikołaja. Repertuar zespołu to efekt fascynacji tradycyjnymi brzmieniami Karpat i Bałkanów, cygańską muzyką miejsc i ludzi funkcjonujących na styku krain i kultur. Muzyczne podróże, osobiste wędrówki muzyków po karpackich szlakach i bałkańskich bezdrożach pozwoliły poznać światy odmiennych zwyczajów, wyznań i języków, życie pozornie odizolowanych od siebie grup ludzi. Językiem uniwersalnym, niezależnym od kulturowych, geograficznych czy politycznych granic, łączącym te światy, jest właśnie "szczera mowa" - oryginalny dialekt muzyczny, wyrażający wszystko to, co dla nich wspólne. Ta muzyka opiera się oddziaływaniu czasu i przestrzeni. Przeplatają się w niej odległe, a zarazem na swój sposób bliskie: rumuńska doina, bułgarskie horo, greckie sirto czy turecka karsilama. Taki właśnie dźwiękowy tygiel Europy Południowo-Wschodniej tworzą cygańscy muzykanci. Wzorując się na nich, lublinianie próbują ułożyć po swojemu tą wielokulturową, muzyczną mozaikę. I wychodzi im to niezwykle interesująco.

NAYEKHOVICHI (Наеховичи) - Прощай, Корова! (2006), Klezmer iz дeaд (2008)

Najechowicze to zespół z Moskwy, grający pełną energii muzykę klezmerską, prowokacyjnie łączącą tęskne pieśni w jidish, z tradycyjnymi przyśpiewkami rosyjskimi i rockowym brzmieniem. Sami swoją muzykę określają jako "punk psychodelic klezmer rock'n'roll" (!). No i trudno nie przyznać im racji. Ich utwory oparte na tradycyjnych melodiach klezmerskich, wzbogacane są przez rockową energię i jazzowe improwizacje. Łączą nostalgię tradycyjnych pieśni żydowskich, z duchem rock’n’rollowego buntu - punkowa gitara i tęskne skrzypce, szalona perkusja i zawodzący klarnet. Za taki obraz zespołu odpowiada w głównej mierze ich lider - Vania Żuk - który grając na gitarze i puzonie, daje upust swojemu poczuciu humoru i nieograniczonej charyzmie prawdziwego showmana i artysty.

Pierwsza płyta Najechowiczów "Прощай, Корова" to zbiór oryginalnych, ludowych melodii i sentymentalnych pieśni żydowskich, śpiewanych w jidisz, głównie z Moskwy, Odessy i Kijowa ("Taganrog", "Amol iz Geven a Yid"). Muzycznie króluje tu melodyjny, raz skoczny, raz melancholijny, często improwizowany jazz klezmerski, rodowodem sięgający lat 30-tych ubiegłego wieku ("Levine mit zayn Flying Machine"). W melodi "Yampol" odnajdziemy klezmeski cytat tradycyjnej, ludowej piosenki białoruskiej "Oj, Smereko". Charakterystyczna piosenka rosyjskich Żydów wyjeżdżających na zawsze do Izraela i żegnającymi się z najbliższymi, to porywająca "Прощай, Корова!". Jest też tu niespodzianka - klezmer rockowy cover przeboju The Rolling Stones "Paint It Black". Wśród instrumentów dominuje tuba, klarnet, akordeon, a również elektryczna gitara, i oczywiście charakterystyczny, modulowany na żydowskiego kantora, śpiew lidera Vani Żuka.